واکاوی گزاره های نهج البلاغه و کلام امام علی(ع) پیرامون علم رفتار و روان شناسی اجتماعی
کد مقاله : 1284-7MEDUCT
نویسندگان
محبوبه خزاعی *1، فاطمه ملاحسنی2
1مدرس گروه تعلیم و تربیت و معارف اسلامی دانشگاه فرهنگیان خراسان جنوبی- پردیس امام سجاد ع
2خراسان جنوبی- دانشگاه فرهنگیان- پردیس امام سجاد ع بیرجند
چکیده مقاله
روان‌شناسی اجتماعی به مطالعه‌ی تعاملات انسان با دیگران و تأثیر متقابل فرد و جامعه می‌پردازد. با وجود پیشرفت این علم در غرب، اغلب نظریه‌های آن فاقد بنیان‌های الهی و اخلاقی‌اند و در جوامع اسلامی نمی‌توانند تبیین جامع و بومی از رفتار اجتماعی انسان ارائه دهند. نهج‌البلاغه به‌عنوان متنی الهی و عقلانی، دارای غنایی کم‌نظیر در تحلیل رفتار اجتماعی و مبانی تعامل انسانی است. در این تحقیق، پژوهشگر تلاش دارد تا با کشف و استخراج فرازهای نهج البلاغه به تحلیل محتوای آنان از دیدگاه روان شناسی اجتماعی بپردازد. جهت استخراج مفاهیم اجتماعی و تحلیل از کتب شروح نهج البلاغه پیام امیرالمومنین مکارم شیرازی و گفتارهای و کتب پیرامونی امام (ع) مراجعه شده و هدف این پژوهش، تبیین مفاهیم و مبانی روان‌شناسی اجتماعی از منظر امام علی (ع) و تحلیل فلسفی بنیان الهی ـ اخلاقی روابط اجتماعی در نهج‌البلاغه است. پژوهش به روش توصیفی ـ تحلیلی و با رویکرد کیفی انجام شده است. داده‌ها از طریق مطالعه‌ی اسنادی و تحلیل محتوای خطبه‌ها، نامه‌ها و حکمت‌های نهج‌البلاغه گردآوری شده است. پرسش اصلی این تحقیق آن است که متون دینی فراتر از دیدگاههای غرب در امور اجتماعی توجه داشته اند؟ چه مفاهیمی است؟ نتایج نشان می‌دهد که در اندیشه‌ی امام علی (ع)، انسان موجودی اجتماعی، عقلانی و اخلاق‌مدار است که رشد فردی او در گرو تعامل عادلانه و همدلانه با دیگران است و در مقایسه با نظریه‌های غربی، آموزه‌های امام علی (ع) با حفظ اشتراکات مفهومی، از مبنایی الهی و غایی برخوردارند. روابط اجتماعی در نهج‌البلاغه نه بر پایه‌ی سود،بلکه بر محور ایمان، عقل و اخلاق استوار است. بدین‌ترتیب، نهج‌البلاغه می‌تواند چارچوب نظری بومی برای «روان‌شناسی اجتماعی اسلامی» فراهم آورد.
کلیدواژه ها
امام علی (ع)، روان‌شناسی اجتماعی، نهج البلاغه، مفاهیم
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر