از استعاره تا عمل: طراحی الگویی پداگوژیک بر اساس کتاب «خشم قلمبه» برای تربیت هیجانی در مشاوره مدارس
کد مقاله : 1189-7MEDUCT
نویسندگان
نعیمه شفیعی اپورواری *1، مراد یاری دهنوی2
1دانشجوی دکتری فلسفه تعلیم و تربیت دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران . هنرآموز و مشاور رشته تربیت کودک، آموزش و پرورش شهرستان راور.
2دانشیار فلسفه تعلیم و تربیت بخش علوم تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران
چکیده مقاله
پژوهش حاضر با هدف واکاوی ظرفیت‌های فلسفی‌تربیتی کتاب تصویری «خشم قلمبه» در آموزش مدیریت خشم به کودکان و استخراج الگویی کاربردی برای مشاوران و مربیان تربیتی انجام شد. این مطالعه به دنبال پاسخ به این پرسش بود که چگونه می‌توان از کتاب‌های تصویری‌داستانی به عنوان یک رسانه تربیتی اثربخش در جهت پرورش سواد هیجانی کودکان بهره جست. این پژوهش با رویکردی کیفی و در چارچوب روش تاملی فکری گال، بورگ و گال (۲۰۰۷) طراحی شد. برای تحلیل داده‌ها از روش تحلیل مضمون براون و کلارک (۲۰۰۶) استفاده گردید. نمونه پژوهش، کتاب «خشم قلمبه» اثر مری دلانسه بود که به صورت هدفمند انتخاب و به طور نظام‌مند مورد تحلیل قرار گرفت. یافته‌های پژوهش از تحلیل پنج مضمون اصلی الگویی جامع برای تربیت هیجانی شکل می‌دهد. این مضامین شامل برونی‌سازی هیجان (شخصیت‌پردازی، عینیت‌بخشی و جداسازی هویت)، آگاهی از محرک‌ها (شامل شناسایی موقعیت‌های برانگیزاننده، کشف الگوهای رفتاری و ارتباط‌سنجی علّی)، مسئولیت‌پذیری پیامدها (شامل مشاهده نتایج عینی، درک رابطه عمل-پیامد و پذیرش مسئولیت)، خودتنظیمی هیجانی (شامل به کارگیری راهبردهای عملی آرام‌سازی، بینش‌آفرینی از طریق مواجهه با پیامدهای ملموس، ایجاد وقفه بین هیجان و عمل) و یکپارچه‌سازی سازنده (شامل پذیرش هیجان، تعادل هیجانی و صلح با خویشتن) است. نتایج حاکی از آن است که کتاب «خشم قلمبه» با تلفیق هنر داستان‌پردازی و اصول علمی روان‌شناسی، نه تنها یک ابزار ساده برای مدیریت خشم، بلکه الگویی پویا برای تربیت هیجانی کودکان ارائه می‌دهد. این اثر از طریق ایجاد زبان مشترک نمادین، امکان گفت‌وگوی مؤثر درباره هیجانات پیچیده را فراهم می‌سازد. به کارگیری این الگو در محیط‌های آموزشی می‌تواند گامی مؤثر در جهت ارتقای سواد هیجانی و تقویت سلامت روان دانش‌آموزان باشد.
کلیدواژه ها
تحلیل مضمون، تربیت هیجانی، روان‌شناسی کودک، کتاب‌های تصویری‌داستانی، مدیریت خشم، مشاوره مدرسه
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی